Çmimet e ushqimeve kundrejt pagave minimale, ja si renditet Shqipëria

28-09-2026

Shqipëria renditet mes vendeve ku paga minimale është rritur më shpejt se çmimet e ushqimeve gjatë pesë viteve të fundit.

Çmimet e ushqimeve janë rritur ndjeshëm në Europë gjatë pesë viteve të fundit, por në shumicën e 26 vendeve të analizuara nga Euronews Business, pagat minimale janë rritur më shpejt. Shqipëria bën pjesë në grupin e vendeve ku sasia e ushqimeve që mund të blihet me një pagë minimale është rritur me më shumë se 20% krahasuar me gushtin 2021.

Sipas Eurostat, çmimet e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike në Bashkimin Europian u rritën mesatarisht me 34% nga gushti 2021 deri në gusht 2026. Hungaria regjistroi rritjen më të lartë në BE, me 57%, e ndjekur nga Bullgaria me 54% dhe Rumania me 53%, ndërsa Qiproja kishte rritjen më të ulët, me 21%. Në grupin më të gjerë prej 35 vendesh europiane, Zvicra regjistroi rritjen më të ulët, me vetëm 5%.

Turqia me rritje 752% të çmimeve të ushqimeve

Turqia përbën rastin më ekstrem të analizës, pasi çmimet e ushqimeve dhe pijeve joalkoolike u rritën me 752% gjatë së njëjtës periudhë. Rritja pasqyron vitet me inflacion të lartë dhe zhvlerësimin e fortë të lirës turke, që rriti koston e mallrave dhe inputeve të importuara. Zhvlerësimi i monedhës u ndikua pjesërisht nga një seri uljesh të normave të interesit që nisën në vitin 2021, pavarësisht rritjes së inflacionit. Turqia e ndryshoi këtë politikë në vitin 2023, duke rritur ndjeshëm normat e interesit, por çmimet vazhduan të rriteshin.

Në Bashkimin Europian, çmimet e ushqimeve kishin nisur të rriteshin përpara pushtimit të Ukrainës nga Rusia në shkurt 2022. Lufta shtoi më tej presionet përmes rritjes së kostove të energjisë, plehrave kimike dhe transportit, si dhe ndërprerjeve në tregjet bujqësore, të cilat u reflektuan më pas në çmimet e supermarketeve.

Ndër ekonomitë më të mëdha të BE-së, çmimet e ushqimeve u rritën me 25% në Francë, 30% në Itali, 34% në Gjermani dhe 35% në Spanjë mes gushtit 2021 dhe gushtit 2026.

Pagat minimale u rritën më shpejt në shumë vende

Edhe pagat minimale mujore bruto janë rritur ndjeshëm gjatë pesë viteve të fundit në vendet europiane që kanë një pagë minimale të përcaktuar me ligj. Hungaria regjistroi rritjen më të madhe në Bashkimin Europian, me 93%, ndërsa paga minimale u rrit me 46% në Gjermani, 29% në Spanjë dhe 20% në Francë. Këto ndryshime janë matur në monedhat vendase.

Turqia regjistroi rritjen më të madhe ndër vendet e krahasuara, me 823%. Pagat minimale u rritën gjithashtu me më shumë se dyfish në Serbi, me 103%, dhe në Mal të Zi, me 102%.

Megjithatë, rritja nominale e pagës minimale nuk tregon automatikisht nëse një punonjës mund të blejë më shumë ushqime. Analiza krahason sasinë e ushqimeve që mund të blihej me një pagë minimale mujore bruto në gusht 2021 me atë të gushtit 2026. Llogaritja nuk tregon shumën që u mbetet punonjësve për ushqime pas taksave, qirasë dhe shpenzimeve të tjera.

Shqipëria mes vendeve me rritje mbi 20% të fuqisë blerëse për ushqime

Në vetëm tre nga 26 vendet e krahasuara, punonjësit me pagë minimale humbën fuqi blerëse në raport me çmimet e ushqimeve. Malta regjistroi rënien më të madhe, me 6%. Kjo do të thotë se një punonjës me pagë minimale që mund të blinte 100 shporta ushqimore në gusht 2021, mund të blinte vetëm 94 në gusht 2026. Pas Maltës renditen Spanja dhe Franca, me rënie përkatësisht 5% dhe 4%.

Në skajin tjetër, Serbia dhe Mali i Zi regjistruan përmirësimin më të madh, me 37%. Pra, për çdo 100 shporta ushqimore që një pagë minimale mund të blinte në gusht 2021, në gusht 2026 ajo mund të blinte 137.

Kroacia, Shqipëria, Rumania, Hungaria, Bullgaria dhe Lituania shënuan gjithashtu rritje prej më shumë se 20% të sasisë së ushqimeve që mund të blihet me pagën minimale. Fuqia blerëse për ushqime u rrit me 10% në Irlandë, 9% në Gjermani, 7% në Greqi, 6% në Belgjikë dhe Holandë dhe 3% në Portugali.

Rasti i Turqisë tregon diferencën mes rritjes nominale dhe fuqisë blerëse

Në Turqi, paga minimale u rrit me 823%, ndërsa çmimet e ushqimeve u rritën me 752%. Megjithëse diferenca mes dy normave arrin në 71 pikë përqindjeje, rritja reale e fuqisë blerëse për ushqime ishte vetëm 8%. Kjo ndodh sepse si pagat, ashtu edhe çmimet u shumëfishuan gjatë periudhës, ndërsa paga minimale u rrit vetëm relativisht më shpejt se çmimet e ushqimeve.

Të dhënat tregojnë se punonjësit me pagë minimale në Turqi humbën terren në periudha të caktuara gjatë viteve 2021 dhe 2022, kur çmimet e ushqimeve u rritën më shpejt se pagat. Që nga janari 2024, paga minimale ka qëndruar mbi ecurinë e çmimeve të ushqimeve, duke bërë që punonjësit me pagë minimale të mund të blejnë më shumë ushqime sesa në fillim të periudhës së krahasimit.

Burimi: Ekofin.al